احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
25
دائرة المعارف گياه درمانى ايران
عضله و نزديك و يا دور شدن استخوانها از يكديگر و ايجاد حركت مىشود . زردپى بافت نرمى است مركب از تارهاى كولاژن كه به موازات هم از عضله تا استخوان ادامه دارند . زردپى بافتى بسيار محكم است . ساختار خاص زردپى بدان قدرت كشش بسيار مىدهد . اگر توجه كرده باشيد ، قصابها لاشه گوسفند يا گاو را از زردپى پاى آنها به قلاب آويزان مىكنند . هنگامى به زردپى التهاب دست مىدهد كه نيروهاى كششى بيش از توان « زيست مكانيكى » آن ، اعمال مىشوند . رباط ساختارى از بافت نرم است كه استخوانها را به يكديگر متصل مىكند . رباط نيز مثل زردپى عمدتا از تارهاى كولاژن ساخته شده است با اين تفاوت كه تارهاى زردپى موازى يكديگرند ولى تارهاى رباط به صورت بافته ( تاروپود ) قرار دارند . اين ساختار خاص به رباط امكان مىدهد كه در عين سفت بودن بتواند درازتر هم بشود . كار رباطها فراهم ساختن نيروى كشش مقاوم براى حركت استخوانهاى مفصل و در عين حال ، جلوگيرى از حركات غير عادى آنهاست . اگر حركات ناگهانى مفصل ( مثلا مچ پا ) در يك جهت يا پيچخوردگى آن سبب كشيده شدن رباط بيش از توان زيست مكانيكى آن شود ، رباط دچار التهاب شده و دردناك مىشود . اين را رگبهرگ شدن مفصل مىگويند . براساس پژوهشهاى موجود استراحت كامل در بستر ، با كاهش قريب سه درصد نيروى عضلانى در هر روز همراه مىشود . خصوصيت تحمل عضلات نيز كاهش مىيابد . علت اين كاهشها كم شدن گردش خون در عضله و زياد شدن آنزيمهاى اكسيدكننده موجود در نيروگاههاى ( ميتوكندرىها ) تارهاى عضلانى است . استراحت زياد باعث كاهش تحرك عضله مىشود . بافت پيوندى محلى از بدن كه حركت زياد دارد ، ساختارى شل و حفرهاى پيدا مىكند و شبكه شلى بهوجود مىآورد كه تارهاى پيوندى آن در جهتهاى مختلف قرار دارند و تحرك را آسانتر مىكنند . وقتى بخشى از بدن از حركت باز مىماند ، بافت پيوندى متراكم به جاى بافت حفرهاى شل ساخته مىشود . چنانچه مقدار اين تغيير ساختار زياد باشد ، در مدتى كمتر از يك هفته بعد از تحرك آن بخش ، محدوديت حركت آن كاملا آشكار خواهد شد . از عوارض استراحت زياد ، كاهش قابليت « قلبى - تنفسى » است . شش مرد جوان تندرست در يك دوره سه هفتهاى به استراحت در بستر وادار شدند . پس از اين مدت كاهش آشكارى در قدرت سازگارى دستگاه « قلبى - تنفسى » آنها مشاهده گرديد . حد اكثر مصرف اكسيژن 27 درصد افت كرد . بالغ بر هشت هفته فعاليت شديد بدنى لازم شد تا قابليت « قلبى - تنفسى » آنها به تراز پيش از استراحت برسد . از تغييرات متابوليسمى بدن در استراحت زياد ، مىتوان از دست رفتن 5 / 3 گرم نيتروژن در روز را نام برد . براى ترميم اين كاهش اگر هفت هفته بىحركت مانده باشيد هفت هفته طول مىكشد تا حدودا بجاى اول بازگرديد . بخاطر اينكه در مدت هفت هفته عدم تحرك ، سيزده گرم كلسيم از دست رفته است . در نخستين سه هفته فعاليت بعد از استراحت در بستر ، سه گرم ديگر كلسيم از استخوانها كم شده است كه در موقع استراحت به آنها استرس وارد نيامده است . سالها لازم است كه اين پوكى استخوان رفع شود تا وضع پيش از عدم تحرك پيش آيد . استراحت زياد هماهنگى « حسى - حركتى » ، تعديل عملكرد مغز و تنظيم حركات بهوسيله مخ را كاهش مىدهد . بهخصوص « محركهاى حس حركت » كه مسئول تنظيم عملكرد « عصب - عضله » هستند ، ضعيف مىشوند . مراد از حس حركت ، احساسى است كه از نحوهى حركت به شخص دست مىدهد . اگر چشمهايمان را